كمال الدين عبد الرزاق سمرقندى

1019

مطلع سعدين ومجمع بحرين ( فارسى )

و فرش عمارات از سنگهاى رنگ رنگ پردازند . القصه شاميان از سنگ مرمر در درون آن كوشك خوش‌منظر كمال مهارت نمودند و از فوارهء بسيار ، نزاهت آن فزودند و استادان فارس و عراق بل هنرمندان تمام آفاق غايت دقّت و نهايت صنعت « 1 » به جاى آورده بودند . حضرت صاحب‌قران به ترتيب طوى پادشاهانه فرمان داد و جشنى خسروانه مهيّا شد و تمام شاهزادگان كرام و امراى عظام به مراسم تهنيت و نثار قيام و اهتمام نمودند . نظم وندر آن طوى ايلچيان فرنگ * ديده انعام شاه هفت اورنگ « 2 » ذكر طوى فرمودن حضرت صاحب‌قران براى تزويج شاهزادگان چون علوّ همّت صاحب‌قران ظفر قرين بسيط روى زمين را به غايت مختصر مىداشت و پيوسته صورت تمام ممالك ربع مسكون را بر لوح خاطر همايون مىنگاشت و با وجود فتوحات ممالك روم و شام كه عنايت ملك علّام آن جناب را كرامت فرمود ، ميل فراغت و آسايش و اقامت و باشش در مستقرّ دولت و سرير سلطنت نمىنمود و به عزم رزم بىدينان خطا و غز و بت‌پرستان آن‌جا جازم بود « 3 » و

--> ( 1 ) . ظف : « عملهء فارس و عراق ظاهرش را به كاشيكارى در غايت لطافت و استوارى بپرداختند . » ( 2 ) . ظف : « و در آن طوى ايلچيان افرنج حاضر بودند و بهره‌ور . ع كه خس نيز در بحر يابد گذر . » ( ج 2 ص 422 ) - چنان‌كه گذشت منظور از ايلچيان فرنگ گونزالز كلاويخو و همراهان او بودند كه سمت سفارت از جانب مخدوم خويش پادشاه اسپانى در دربار تيمور داشتند . و كلاويخو وصف دقيقى از مهمانيهائى كه در اين روزها برپا بوده به دست داده است . ( ترجمه فصل 14 ) . ( 3 ) . اين مطلب از رفتار و گفتار تيمور با سفراى چين هنگامى كه آنان را زيردست كلاويخو نشانده و بدانان عتاب فراوان كرده بود ظاهر مىشود ( ر ك ترجمه ص 228 - 229 ) . كلاويخو نوشته كه نام امپراطور چين چيس خان بود و آن لقبى بوده به معناى امپراطور . اما تاتارها او را تنگوز مىخواندند به معناى خوك . و درين نامگزارى تحقير و تمسخرى نهفته بود . چيس خان صورت ناقصى است از چينگتسو ملقب به يانگلو ( 1425 - 1403 م ) .